Bobolice i Mirów – bliźniacze zamki, które pokłóciła historia

Szlak Orlich Gniazd - tym razem wyciągamy z archiwum dwa bliźniacze zamki, które od wieków żyją w cieniu tej samej skały i tych samych sporów.

Szlak Orlich Gniazd - Bobolice i Mirów

termin odwiedzin: styczeń 2020 r.

Nie ma co ukrywać, że przemierzanie Szlaku Orlich Gniazd rozciąga nam się w czasie. Na tyle mocno, że do dziś nie mamy go w całości "odhaczonego". Ambitnie jednak kolekcjonujemy kolejne punkty na mapie jury Krakowsko-Częstochowskiej. Te dwa zamki wyciągnęliśmy z otchłani przeszłości, ale przyszedł na nie wreszcie czas ;)

skałka w Mirowie

Bobolice

Zamek, który oficjalnie wrócił do „żywych” w 2011 roku. Wcześniej był pokaźną ruiną – co łatwo ocenić na podstawie wystawy pokazującej proces rekonstrukcji. Jak to zwykle bywa przy odbudowach, pojawiło się sporo głosów krytycznych, głównie zarzucających zbyt daleko idącą ingerencję. 

 Nam jednak bryła zamku Bobolice bardzo się spodobała – jest zwarta, „książkowa” i aż się prosi, by obsadzić ją w Śpiącej Królewnie albo Królewnie Śnieżce. 

Wnętrza nie zrobiły na nas już aż tak piorunującego wrażenia. Dodatkowo ciągłe podkreślanie, jak łaskawy i ofiarny był dobrodziej odbudowujący zamek z własnych środków, po pewnym czasie zaczynało męczyć. 

Innego zdania byli scenarzyści serialu Korona Królów, którzy Bobolice wybrali jako plan zdjęciowy… Wawelu. My tego dzieła polskiej kinematografii nie oglądaliśmy, więc nie ocenimy, jak zamek wypadł w tej roli. 

Historycznie – jak większość warowni na Szlaku Orlich Gniazd – Bobolice powstały z inicjatywy Kazimierza Wielkiego w XIV wieku. Wzniesiony z lokalnego kamienia, wkomponowany w wapienne wzgórze, miał chronić południową granicę Królestwa Polskiego.

Zamek w pewnym momencie ląduje w rękach Węgierskich, ale przez nieciekawą sytuację polityczną i zbliżanie się Węgrów do Krzyżaków, Władysław Jagiełło siłą odzyskuje warownię dla korony. 

Jednym z ciekawszych epizodów było dosłowne podzielenie zamku na pół w XV wieku. Spadkobiercy wyznaczyli granice w murach, na dziedzińcu i w komnatach. Według źródeł przypominało to raczej nieustanne oblężenie niż sąsiedzką koegzystencję. Nam skojarzyło się to jednoznacznie z Zemstą Fredry – choć tam akcja toczy się kilka wieków później.

Upadek Bobolic zaczął się wraz z najazdem wojsk Maksymiliana III Habsburga, a ostateczny cios zadali Szwedzi w 1657 roku. Skala zniszczeń była tak duża, że Jan III Sobieski, maszerując na Wiedeń, wolał nocować obok zamku, a nie w jego murach.

Ciekawostką jest też fakt, że w 1882 roku zamek – w wyniku parcelacji – trafił w ręce rodziny chłopskiej i pozostał tam aż do wykupu ruin w 1999 roku. Od 2011 roku Bobolice są udostępnione do zwiedzania. W 2020 roku zapłaciliśmy jedynie za wnętrza (15 zł), dziś płatny jest także parking i spacer po błoniach, a przejście czerwonym szlakiem do Mirowa jest zamknięte.

Legendy Bobolic

Zamek Bobolice obfituje w wiele legend i podań. 

Jedną z nich jest odnalezienie domniemanego skarbu w ruinach warowni w XIX wieku. Miały to być kosztowności zebrane przez braci Mira i Bobola w tunelu łączącym ich zamki. Niestety, nie ma namacalnych dowodów tego znaleziska, więc albo to plotka, albo ktoś w domku trzyma sobie potężny majątek.

Inną legendą jest ta o zjawie - "Białej Damie" nawiedzającej nocami kamienny balkon. Może to być bratanica jednego z byłych władców zamku, który dziewczynę porwał i uwięził w lochach. Mniej popularna jest opinia, żeby to była niewierna żona legendarnego Bobola zamurowana żywcem w lochach. 

Mamy też zjawę zwaną "Bladą Damą", którą jest wdowa i nieszczęśliwa matka. Została niesłusznie oskarżona o śmierć dwójki swoich ukochanych dzieci i w związku z tym odebrano jej najmłodsze. W proroczym śnie zobaczyła śmierć trzeciego dziecka, co złamało jej serce i dosłownie zabiło. 

Ciekawostką jest fakt, że do tych dwóch dam przyjechał kiedyś amerykański program "Ghost Hunter International" nagrywany dla telewizji FOX, aby zbadać te zjawiska nadnaturalne.

Mirów

Zamek Mirów uchodzi za nieco piękniejszego bliźniaka Bobolic. Wznosi się na wapiennym wzgórzu wśród Skał Mirowskich i bywa porównywany do kamiennego statku. My tej wizji nie do końca podzielamy, ale fakt – wygląda bardzo malowniczo. Dzięki temu często trafiał na plan filmowy: od Pana Samochodzika i Przyjaciela wesołego diabła, przez Powidoki Wajdy, po teledysk do Meridy Walecznej.

To jedna z najstarszych warowni na trasie Orlich Gniazd. Powstała w czasach Kazimierza Wielkiego, choć część źródeł wskazuje jako inicjatora Władysława Opolczyka. 

Losy Mirowa niemal kopiują historię Bobolic: przejęcie przez Jagiełłę, kolejne zmiany właścicieli, zdobycie przez Maksymiliana Habsburga, a potem ostateczne zniszczenie podczas Potopu Szwedzkiego. Próby odbudowy podejmowane przez ród Męcińskich zakończyły się tylko częściowym sukcesem. 

Znaczącą różnicą między Mirowem, a Bobolicami jest ich historia z drugiej połowy XX wieku, kiedy to w przeciwieństwie do Bobolic, Mirów należał do rolniczej wspólnoty gruntowej która liczyła 39 osób.

Natomiast historia najnowsza, to znów wspólny właściciel, choć Mirów został zakupiony nieco później, bo w 2004 roku.  Teren ogrodzono, zakazano swobodnej eksploracji ruin, a od 2023 roku udostępniono do zwiedzania jedynie dziedziniec. 

Legendy

Mirów ma jedną legendę wspólną z Bobolicami, i jest to legenda o bardzo nieszczęśliwym trójkącie miłosnym. 

Było to w czasach gdy na obu zamkach panowali bracia bliźniacy, bo jakże mogło być inaczej. Żyli dostatnio, kochali się bardzo i nawet mieli tunel łączący ich posiadłości, w którym gromadzili skarby. Do czasu gdy jeden z nich wrócił z branką, czyli dziewczyną, którą porwał w celu poślubienia jej. No i tu zaczął się problem, bo okazało się, że bracia mają taki sam gust i obaj w dziewczynie się zakochali. Ta niezręczność doprowadziła do uwięzienia dziewczyny w lochu (prawdopodobnie pokochała brata nie porywacza), próby jej uwolnienia zakończonej bratobójstwem oraz pijaństwem z powodu wyrzutów sumienia, zakończonym śmiercią od rażenia piorunem.

Podsumowanie

Bobolice i Mirów to dwa zamki-bliźniaki, które mają bogatą przeszłość, solidny pakiet legend i świetne położenie na Jurze Krakowsko-Częstochowskiej. A my? Kolejny fragment Szlaku Orlich Gniazd dopisany do listy.

Źródła

Przygotowując notatkę korzystaliśmy z naszych wspomnień i doświadczeń, jak również z informacji zawartych na:

1. oficjalnej stronie Orlich Gniazd
2. stronie Zamkomania
3. stronie Zamki Polskie
4. blogu Nasze Szlaki